ممکن است شما هم پروانۀ نظارت گرفته باشید اما جرئت نظارت‌کردن نداشته باشید! ما به شما جرئت می‌دهیم. این روزها مهندس‌های بسیاری در رشته‌های اصلی ساختمان، پروانۀ نظارت گرفته‌اند اما پروانۀ اشتغالشان را گذاشته‌اند لب طاقچه! چرا؟ چون به گوششان رسیده است که مهندسان بسیار دیگری به خاطر تخلف‌های مالک‌ها یا بساز و بفروش‌ها محکوم شده‌اند خسارت‌های سنگین بدهند یا به حبس بروند.

---

من هم همین‌طور فکر می‌کردم. باورم این بود که این قانون است که مشکل دارد و طرفدار خلاف‌کارهاست. حتی یادم نمی‌رود چشم‌های اشک‌آلود مهندسی را که می‌گفت: «اگر تمام درآمد زندگی‌ام را از روز اول جمع می‌کردم و چیزی نمی‌خوردم باز هم جوابگوی محکومیتم نمی‌شد.» و جالب بود که این دوست عزیز، کوتاهی را از مسئولان نظام مهندسی و سیستم آموزشی کشور می‌دانست. می‌گفت نظام آموزشی باید این موضوع را به من آموزش می‌داد نه حکم قاضی بنابراین نحوه آموزش گزارش نویسی مهندس ناظر ساختمان نکته بسیار حیاتی برای جامعه مهندسین می باشد.

---

دلیل اهمیت دوره گزارش‌نویسی مهندسین ناظر

از جایی به بعد به جای اینکه زمین و زمان را مقصر بدانم، شروع کردم به تحقیق کردن دربارۀ وظایف مهندس ناظر ساختمان و نحوه گزارش‌نویسی مهندس ناظر ساختمان و... توانستم اطلاعات خوبی در این زمینه به دست بیاورم. توانستم با استفاده از این اطلاعات هم خودم و هم دوستانم را که از ترس جریمه و زندان دست از کار کشیده بودند، به کار نظارت شهری برگردانم.

---

اینجا بود که فهمیدم این قانون نیست که مشکل دارد؛ و قاضی هم بیکار نیست که بی‌دلیل مهندس ناظر را محکوم کند. فهمیدم که مشکل اصلی، ناآگاهی و نداشتن دانش درستی از کاری است که می‌خواهم به آن وارد شوم و در آن پیش بروم، ناآگاهی از مسئولیت‌های سنگینی که یک مهندس ناظر بر دوش دارد و بدون آگاهی از آن‌ها به راحتی کار می‌پذیرد. کارهایی که سال‌ها برایش نگرانی و درگیری به همراه دارند. درنهایت تصمیم گرفتم دانش و تجربه‌ای را که به دست آورده بودم جمع‌وجور کنم و در قالب یک پکیج آموزشی تصویری در اختیار همۀ کسانی بگذارم که در آغاز راه، مثل من آگاهی نداشتند.

---

نود و هشت درصد مهندس‌هایی که محکوم شده بودند، یک نقطۀ اشتراک دردناک داشتند؛ آن هم «ندانستن» مواردی بود که اگر می‌دانستند، گرفتار نمی‌شدند. مثلاً می‌گفتند: «کسی به ما نگفته بود مسئولیت نظارت این بخش از کار هم با ماست!» و مواجهه‌هایی از این دست با اطلاعاتی که در هالۀ ابهام مانده و ناگفته‌های علم مهندسی شده است. ما قصد داریم با ارائۀ آموزش گزارش نویسی مهندس ناظر به شما این ابهام‌ها را برطرف کنیم تا متوجه مسئولیت‌های خود باشید. با این آگاهی بتوانید سازندگان را مطیع قانون کنید. 

---

با آگاهی از این ابهام‌ها می‌توانید به کسب درآمد بیشتر از تخصصتان اطمینان بیشتری پیدا کنید و بازندۀ این بازی بزرگ نباشید و بدون درک مسئولیت‌ها نظارت نکنید. با نوشتن چند خط گزارش و نامه‌نویسی شما از شر دردسرهای بسیاری در کار نظارت خلاص می‌شوید؛ دردسرهایی مثل: سقوط کارگر از ارتفاع، تخریب پلاک‌های مجاور، ریزش گود، سقوط سنگ نما، مرگ خاموش، برق‌گرفتگی، در حین اجرا و بعد از بهره‌برداری، سقوط از چالۀ آسانسور و...

---

معرفی پکیج نحوه گزارش نویسی نظام مهندسی

در این پکیج قرار نیست چک‌لیست‌‌های به دردنخوری دریافت کنید که که در زمان نظارت بر ساختمان آن‌ها را تیک بزنید! این محصول به شما دیدگاهی می‌دهد که بتوانید هوشمندانه در هر مرحله از کار، نقطه‌های حساس را تشخیص بدهید و به بهترین روش گزارش کنید و بهتر از خود دفاع کنید و...

---

اطلاعات کامل دربارۀ مسئولیت‌ها، وظایف مهندس ناظر و مناسبات بین مهندس‌های ناظر و سازندگان، طراحان، مجریان و مراجع صدور پروانه و ... که محدودۀ مسئولیت و جوابگویی آن‌ها را در قبال مشکلات ساختمان مشخص می‌کند. در مراحل مهم، متفاوت و حساسی مانند گودبرداری، فنداسیون، نازک‌کاری و... با دسته‌بندی و معرفی دقیق تخلفات، شیوۀ ثبت آن‌ها و برخورد با سازندگان اطلاعات کاملی ارائه شده است. آگاهی از آن‌ها و اعمال آن‌ها در کار، آینده و امنیت شغلی شما را در کار نظارت تضمین می‌کند.

---

مدت زمان آموزش: ۲۱ ساعت 

---

مخاطب : ناظران ساختمانی (سازه و معماری)، مجریان ساختمانی و کارشناسان رسمی دادگستری

---

 درباره مولف: علی بهرامیان ۱۶ سال در پروژه‌های شهری و ملی سابقۀ اجرایی دارد. او پروانۀ اشتغال نظارت و اجرا را دریافت کرده است و ۵ سال است که با انجمن حقوق مهندسی ایران همکاری دارد.

---

 سرفصل‌های پکیج آموزش نظارت ساختمان

فصل اول: تعاریف و مسئولیت‌ها

اشخاص حقیقی مسئول در  ساخت‌وساز شهری:
- صاحب‌کار
- طراح
- ناظر
- مجری / سازنده
- مدیر کارگاه، پیمانکاران جزء، بازرس
- اشخاص حقوقی مسئول در ساخت‌وساز شهری
- مرجع صدور پروانه
- وزارات کار و امور اجتماعی
- وزارت راه و شهرسازی
- سازمان نظام‌مهندسی
- قوانین و آئین‌نامه‌های حاکم بر ساخت‌وساز شهری
- مکاتبات در حوزه ساخت‌وساز شهری
- گزارش
- دستور کار
- نامه یا درخواست

---

فصل دوم: اصول نگارش و الزامات گزارش‌نویسی

1: گزارش مرحله‌ای

1-1: نکات مهم در خصوص نگارش گزارش‌های مرحله‌ای

1-2: اعلام خلاف در صورت عدم رعایت مسائل ایمنی و یا فنی 

1-3: تهیه گزارش مرحله‌ای با نگاهی به آینده

1-4: گزارش عدم حضور مجری ذیصلاح

1-5: تعداد گزارش‌های مرحله‌ای

1-6: دستور توقف عملیات، اصلاح و یا تائید استحکام

2: ابلاغ و مصادیق قانونی آن.

---

فصل سوم: ارجاع تا تخریب

1: ارجاع نظارت

1-1: ارجاع از طریق سیستم

1-2: ارجاع از طریق کارفرما یا دفاتر مهندسی 

1-3: وظایف ناظر بعد از ارجاع کار

2: بیمه‌نامه مهندسی و بیمه‌نامه مسئولیت مدنی کارفرما در قبال کارکنان

3: گزارش هم‌جواری

4: شروع بکار

5: تخریب

5-1: قبل از تخریب

5-2: هم‌زمان با تخریب

6: نخاله برداری قبل از گودبرداری.

7: میخ‌کوبی و مشخص کردن محدوده گودبرداری. 

---

فصل چهارم: گودبرداری و سازه نگهبان

1: تعریف گودبرداری

2: گزارش گودبرداری یا خاک‌برداری ازلحاظ اهمیت حقوقی

3: مراجعی که ناظر می‌بایست در صورت نیاز با آنان مکاتبه نماید:

3-1: مرجع صدور پروانه

3-2: سازمان استان

3-3: بازرسی اداره کار

3-4: آتش‌نشانی

3-5: سازمان حوادث غیرمترقبه

3-6: نظارت عالیه ماده 33

3-7: مالک

3-8: سازنده یا مجری

4: انواع گود ازلحاظ ارزیابی خطر

5: مواردی که در ارزیابی خطر گود مؤثر است

6: ایمنی در گودبرداری

6-1: تهیه بیمه‌نامه اموال و اشخاص مجاور

6-2: تهیه بیمه‌نامه مسئولیت مهندسی برای مهندس ناظر

6-3: نظارت دقیق بر اجرای کامل سازه نگهبان

6-4: استفاده از ماشین‌آلات متناسب با شرایط گود

6-5: استفاده از افراد باتجربه و ماهر

6-6: کنترل روزانه دیواره‌های گود و پلاک‌های مجاور

7: سازه نگهبان و انواع روش‌های اجرایی سازه نگهبان

7-1: روش خرپایی

7-2: روش مهارسازی (انکراژ)

7-3: روش نیلینگ (دوخت به پشت)

7-4: روش دیواره دیافراگمی

7-5: روش مهار متقابل

7-6: روش اجرای شمع

7-7: روش سپرکوبی

8: مسائل حقوقی مطرح در نیلینگ و وظایف مهندس ناظر

8-1: دریافت رضایت‌نامه از مالکان ساختمان‌ها یا زمین‌های مجاور گود

8-2: اخذ نقشه‌های تأسیسات زیر بنایی شهری

8-3: ثبت گزارش تخلف در صورت عدم ارائه رضایت‌نامه محضری

8-4: نیلینگ یک بن‌بست حقوقی

9: فیلرگیری

10: اگر در نقشه‌های مصوب، سازه نگهبان دیده نشده بود، وظیفه ناظر چیست؟

10-1: دیواره گود نیاز به سازه نگهبان دارد

10-2: دیواره گود نیاز به سازه نگهبان ندارد

11: سپر خاکی

12: برخورد ناظر با حالات خاص عملکرد مالک‌ها در گودبرداری:

12-1: مالک اعلام می‌دارد: قصد شروع بکار را فعلاً ندارد.

12-2: مالک شروع بکار کرده و ناظر در مرحله تخریب متوجه شروع بکار شده است

12-3: مالک شروع بکار کرده و ناظر در مرحله گودبرداری متوجه شده است

12-4: ابلاغ بند 14 ماده 55 قانون شهرداری‌ها

12-5: مالک اقدام به شروع بکار کرده و در مرحله اسکلت، ناظر سررسیده است

13: شرح وظایف ناظر در مرحله گودبرداری

14: مواردی که موجب ریزش دیواره گود می‌شود:

14-1: اعمال فشار

14-2: آب شستگی

14-3: ارتعاش

14-4: مدت‌زمان باز ماندن گود

15: نواقص و تخلفات موجود در اجرای سازه نگهبان

16: کنترلها، مکاتبات و استعلام‌های قبل از گودبرداری

17: کنترل عمق گود (تراز کف)

18: مکاتبات مربوط به ناظر در گودبرداری و سازه نگهبان

19: دستور کار کلی قبل از گودبرداری

20: وجود قنات در محل گودبرداری

---

 فصل پنجم : فونداسیون

بخش عمومی:

1: کنترلهای عمومی در مرحله فونداسیون

2: مغایرت‌های ابعادی موجود و نحوه برخورد ناظر با آن‌ها

حالت اول: اگر خطر ریزش گود وجود نداشته باشد

حالت دوم: اگر خطر ریزش گود وجود داشته باشد

3: چه کنیم اگر...

3-1: فونداسیون کوچک‌تر از نقشه اجرا شده است؟

3-2: فونداسیون ایرادات بسیار داشته و مالک قصد بتن‌ریزی دارد؟

3-3: چه کنیم اگر از ما بخواهند «استحکام بنا را تائید» نماییم؟  

3-4: چه کنیم اگر تراز فونداسیون از تراز فونداسیون همسایه پایین‌تر است؟

3-5: چه کنیم اگرسپرخاکی کنار دیوار پلاک مجاور، باقی‌مانده بود؟

4: مراحل برداشتن سپر خاکی و اجرای مرحله‌ای فونداسیون

5: گزارش مرحله فونداسیون را در چه زمانی ثبت کنیم؟

6: چگونه ابعاد و اندازه‌ها را کنترل کنیم؟

7: کنترل بر ساختمان

8: نکاتی در خصوص نگارش گزارش فونداسیون

بخش تخصصی:

1: کنترلهای ناظر معمار

1-1: در ساختمان‌های فلزی

1-2: در ساختمان‌های بتنی

2: کنترلهای ناظر سازه

2-1: در ساختمان‌های فلزی

2-2: در ساختمان‌های بتنی

---

فصل ششم: اسکلت ساختمان، چند توصیه به مهندسین ناظر:

1: نکات مشترک بین ناظرمعمار، سازه، برق و مکانیک  در مرحله اسکلت

1-1: لزوم کنترل جزئیات نقشه‌ها قبل از اجرا

1-2: ابلاغ دستور کارایمنی در ابتدای کار

1-3: صدور گزارشات مرحله‌ای و گزارش تخلف به تعداد لازم

1-4:  نام‌گذاری صحیح طبقات در گزارش مرحله‌ای

1-5: کنترل شرایط آب و هوایی بتن‌ریزی و بتن‌های کارگاهی یا دست‌ساز

1-6: نکات مهم در کنترل بلوک‌های سقفی یونولیتی (پلی استایرن)

1-7: نحوه برخورد ناظر با اعمال تغییرات سازه توسط مالک

1-8: کنترل شاسی کشی آسانسور

1-9: کنترل دال آسانسور

1-10: قلاب آسانسور

1-11: دریافت مدارک از کارفرما و نگهداری در بایگانی شخصی

2: مسئولیت‌های ناظر برق، مکانیک و معمار در مرحله اسکلت ساختمان

وظایف ناظر سازه در ساختمان‌های اسکلت فلزی

کنترلهای ناظر سازه در سقف تیرچه فولادی (کرومیت)

کنترلهای ناظر سازه در سقف کامپوزیت

کنترلهای ناظر سازه در سقف عرشه فولادی

کنترلهای ناظر سازه در ساختمان‌های اسکلت بتن

1: کنترل و اطمینان از مهارت اکیپ اجرایی اسکلت

2: کنترل میلگردهای خریداری‌شده توسط کارفرما

3: کنترل خم و برش آرماتورها

4: کنترل شبکه آرماتور مقطع موردنظر قبل از بتن‌ریزی

5: کنترل قالب‌های مورداستفاده

6: کنترل اجرای قطعات مدفون در سازه

7: کنترل پوشش بتن (کاور) میلگردها و ویبره کردن بتن در حین بتن‌ریزی

8: کنترل لوازم موردنیاز بتن‌ریزی  

9: کنترل درز انقطاع پشت ستون‌ها و دیوارهای برشی و سقف طبقات   

10: کنترل بازشوهای داخل سقف مانند بازشوی آسانسور، داکتها و رایزرهای تأسیسات

11: کنترل شرایط آب و هوایی درزمان بتن‌ریزی

12: کنترل ابعادی و راستای سقف و تیرها

13: کنترل تمهیدات لازم جهت عمل‌آوری بتن

14: کنترل ایمنی نفرات در زمان آرماتور و قالب‌بندی و نیز هنگام بتن‌ریزی

15: کنترل هماهنگی با آزمایشگاه توسط مالک

16: کنترل نظافت مقطع بتن‌ریزی

چه مواردی را در سقف تیرچه‌بلوک کنترل کنیم؟ 

1: کنترل تیرچه‌ها 

2: کنترل گیرداری تیرچه داخل تیر بتنی

3: کنترل شاقولی و عدم پیچیدگی ستون‌ها

4: کنترلهای ابعادی

5: کنترل طول ریشه، تغییر مقطع و محل اورلب ستون‌ها و دیوارها در طبقات بالاتر 

6: استفاده از بلوک ته پر

7: کنترل جکهای زیر سقف ازلحاظ تعداد و فاصله  و نیز شاسی کشی زیر سقف

8: کنترل قالب‌بندی سقف و ستون و تیرها

9: کنترل اجرای تیرچه دوبل طبق نقشه‌ها

چه مواردی را در سقف یوبوت کنترل کنیم؟

1: اسکافلد بندی یا داربست بندی و شاسی کشی زیر قالب سقف

2: آرماتوربندی سقف

3: عملیات چیدمان یوبوت ها و اجرای غلاف‌ها و داکتهای تأسیساتی 

4: عملیات بتن‌ریزی سقف

اجرای ریشه‌های راه‌پله در ساختمان‌های بتنی

---

فصل هفتم: سفت‌کاری ساختمان

1: سفت‌کاری کدام مرحله از ساخت است؟

2: اولین اقدام ناظر در سفت‌کاری چیست؟ 

3: دو سؤال عمومی مهندس ناظر در خصوص دستور کار

سؤال اول: اگر مالک به دستورکارعمل کرد چگونه گزارش کنیم؟

سؤال دوم: اگر مالک به دستور کار عمل نکرد، چگونه گزارش کنیم؟

4: مهم‌ترین کنترلهای مهندس ناظر در مرحله سفت‌کاری

4-1: کنترل و بررسی شرایط ایمنی

4-2: کنترل ضخامت تیغه‌ها و دیوارهای پیرامونی

4-3:  کنترل مصالح دیوارهای پیرامونی و تیغه‌ها

4-4: کنترل تیغه بندی های داخلی

4-5: کنترل ابعاد راه‌پله، راه روهای عمومی، نورگیرها، چاه آسانسور و بازشوی آسانسور

4-6: کنترل ارتفاع جان‌پناه‌ها

4-7: کنترل شاسی کشی دیوارهای پیرامونی (وال پست) و شاسی کشی آسانسور

4-8: کنترل دودکش‌های همسایه

4-9: کنترل مقاومت دیوارها در برابر حریق و صوت

5: وال پست و الزامات قانونی اجرای آن

6: دیوار دودبند چیست؟

7: چند توصیه به مهندسین ناظر

7-1: اگر مالک، قبل از اتمام اسکلت، اقدام به شروع سفت‌کاری کرد، وظیفه ناظر چیست؟

7-2:  آیا اجرای جان‌پناه هم نیاز به شاسی کشی دارد؟

8: کنترل ارتفاع طبقات

3-1: ارتفاع کمتر از استاندارد است یعنی ستون کوتاه اجرا شده است

3-2: ارتفاع قبل از کف‌سازی دقیقاً مطابق نقشه‌ها می‌باشد

3-3: ارتفاع بیش از نقشه‌ها می‌باشد: الف) اختلاف ارتفاع بیش از کف‌سازی می‌باشد. باختلاف ارتفاع به‌اندازه کف‌سازی می‌باشد.

---

فصل هشتم: نازک‌کاری ساختمان

1: برخی حساسیت‌های حقوقی در مرحله نازک‌کاری

معماری

تأسیسات برقی

تأسیسات مکانیکی

2: دستور کار ناظر در ابتدای کار نازک‌کاری

3: کنترلهای ناظرمعماردر نازک‌کاری

3-1: کنترل مصالح و عناصر نازک‌کاری ازلحاظ جنس، استانداردها و نحوه اجرا

3-2: کنترل عایق‌کاری رطوبتی

3-3: کنترل ابعاد واندازه های مهم معماری

3-4: کنترل نصب درب‌های ضد حریق مطابق با نقشه

3-5: کنترل‌های پنجره

3-6: کنترل نرده‌ها و جان‌پناه بام 

3-7: کنترل اجرای شیب رمپ پارکینگ 

3-8: کنترل کف‌های داخلی  پله‌ها و راه‌پله‌ها 

3-9: کنترل کف‌های خارجی ساختمان ازلحاظ شیب و مصالح

3-10: کنترل زوایای فضاهای داخلی ساختمان

3-11: کنترل اجرای نما

3-12: گزارش ناظر معمار در خصوص سنگ نما و نکاتی که باید در آن لحاظ گردد

4: کنترلهای ناظرتاسیسات برقی در نازک‌کاری

5: کنترلهای ناظرتاسیسات مکانیکی در نازک‌کاری

---

فصل نهم: پایان عملیات ساختمانی

بخش اول: پایان کار

1-1 ) دسته‌بندی تخلفات ساختمانی و نحوه برخورد ناظر با آن‌ها 

الف ) تخلفاتی که دارای بار حقوقی چندانی نیستند

ب ) تخلفاتی که ازنظر شهرداری اهمیت بالایی دارند

پ ) تخلفاتی که در صورت عدم رفع آن‌ها، احتمال وقوع حادثه در ساختمان وجود دارد

ت ) تخلفاتی که به‌راحتی قابل رفع نیستند

2-1) پایان کار چیست و ارتباط آن با ناظران چگونه است؟

3-1) مدارک و اقدامات لازم، قبل از امضا گزارش اتمام عملیات توسط ناظر

1) دریافت گواهی عدم خلاف و رفع موارد عدم استحکام

2 ) دریافت گواهی استاندارد آسانسور

3 ) نصب کنتور انشعابات آب، برق، گاز

4 ) تأییدیه آتش‌نشانی 

5 ) بازدید نهایی مامور بازدید شهرداری

6 ) تسویه‌حساب حق‌الزحمه ناظران

4-1) بهره‌برداری قبل از پایان کار

5-1 ) بازدید نهایی ناظران و گزارش پایان کار

بخش دوم : اطلاعات تکمیلی ناظر

1-2  ) شرح وظایف و مسئولیت‌های مهندسین ناظر

الف ) ناظر نقشه‌بردار

ب ) ناظر معمار

پ ) ناظر سازه

ت ) ناظرتاسیسات برقی

ث ) ناظرتاسیسات مکانیکی

ج) ناظر هماهنگ‌کننده

2-2 ) وجه اشتراک مسئولیت‌های ناظران در مراحل اجرای ساختمان

3-2 ) مسئولیت و وظایف ناظر گاز

4-2 ) تعویض ناظر

مراحل قانونی تعویض ناظر

5-2 ) مسئولیت و وظایف مهندسان آبفا و ناظر برق اماکن

6-2 ) مسئولیت بازرس اداره استاندارد در قبال آسانسور

7-2) برگ تائید استحکام

شما را رها نمی‌کنیم

تا یک سال بعد از تهیه دوره جامع نظارت ساختمان، تیم پشتیبانی و مهندس علی بهرامیان به پرسش‌های شما پاسخ می‌دهند. در گروهی که در این باره تشکیل شده است عضو می‌شوید و در مسیر نظارت در کنارتان خواهیم بود.برای اینکه با شیوه ی پاسخگویی ما در گروه پشتیبانی دوره نظارت ساختمان آشنا شوید، چند نمونه از سوالات مطرح شده توسط کاربران و پاسخ آنها را برای شما قرار دادیم